शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द  shabd samuha baddal ek shabd

Table of Contents

कमी आयुष्य असलेला – अल्पायू,अल्पायुषी

आकाशातील ताऱ्यांचा पट्टा – आकाशगंगा

कमी वेळ टिकणारा – अल्पजीवी,क्षणभंगुर

बालकांपासून वृद्धांपर्यन्त सर्वजण – आबालवृद्ध

किल्ल्याच्या सभोवतालची भिंत – तट

 जिवंत असेपर्यन्त -आजन्म

कुस्ती खेळण्याची जागा – हौद,आखाडा

 मरण येईपर्यंत – आमरण

केलेले उपकार जाणणारा – कृतज्ञ

इतरांच्या आधारावर जगणारा – आश्रित

केलेले उपकार विसरणारा – कृतघ्न

सतत उद्योगशील असणारा – उद्यमशील

कैदी ठेवण्याची जागा – कारागृह,बंदिशाळा,तुरुंग

शापापासून सुटका – उ:शाप

खूप दानधर्म करणारा – दानशूर

उदयाला येत असलेला – उदयोन्मुख

खूप आयुष्य असलेला – दीर्घायू,दीर्घायुषी

जमिनीतून पाझरून निघणारा झरा – उपळी

खूप मोठा विस्तार असलेले – ऐसपैस,विस्तीर्ण

सतत एकटे राहण्याची आवड असलेला – एकलकोंडा

खूप पाऊस पडणे – अतिवृष्टी

एकाच अवतारावर विश्वास ठेवणारे – एकेश्वरी

गाईसाठी काढून ठेवलेला घास – गोग्रास

ज्याला कधीही वीट नाही असे – अवीट

गोलाकार फिरणारा सोसाट्याचा वारा – वावटळ

एखाद्या गोष्टीची उणीव असलेली स्थिति – अभाव

घरदार नष्ट झाले आहे असा – निर्वासित

थोरांनी लहानांच्या प्रति व्यक्त केलेली सदिच्छा – आशीर्वाद

घोडे बांधायची जागा – पागा,तबेला

विविध बाबींत प्रवीण असलेला – अष्टपैलू

अगदी पूर्वीपासून राहणारे मूळ रहिवासी – आदिवासी

   ढगांनी भरलेले – ढगाळलेले,अभ्राच्छादित

   स्वतःच लिहिलेले स्वतःचे चरित्र – आत्मवृत

      तीन रस्ते एकत्र मिळतात ते ठिकाण – तिठा

    देव आहे असे मानणारा – आस्तिक

    थोड्यावर संतुष्ट असणारा – अल्पसंतुष्ट

 सूचना न देता येणारा – अतिथि

     दगडावर मूर्ती घडवणारा – शिल्पकार

   ज्याचे हात गुढघ्यापर्यन्त लांब आहेत असा – आजानुबाहू

   दगडावर कोरलेले लेख – शिलालेख

  नसलेली गोष्ट आहे असे वाटणे – आभास

    दररोज प्रसिद्ध होणारे – दैनिक

   शिल्लक राहिलेले – उर्वरित

   दर आठवड्याने प्रसिद्ध होणारे – साप्ताहिक

  ज्याच्यावर उपकार झाले आहेत असा – उपकृत

  दर पंधरवाड्याने प्रसिद्ध होणारे – पाक्षिक

  सूर्याचे उत्तरेकडे सरकणे – उत्तरायण

  दर महिन्याला प्रसिद्ध होणारे – मासिक

    सतत पैसा खर्च करणारा – उधळ्या

   दर तीन महिन्यांनी प्रसिद्ध होणारे – त्रैमासिक

    घरदार नसलेला -उपऱ्या

   दर सहा महिन्यांनी प्रसिद्ध होणारे – षण्मासिक

   हळूहळू घडून येणारा बदल – उत्क्रांती

   दर वर्षाला,वर्षातून एकदा प्रसिद्ध होणारे – वार्षिक

   श्रम न करता खाणारा -ऐतोबा

    दररोज ठरलेला कार्यक्रम – दिनक्रम

   दुसऱ्याचे दु:ख पाहून कळवळणारा

    दारावरील पहारेकरी – द्वारपाल,दारवान

  जिचे डोळे कमलपुष्पाप्रमाणे सुंदर आहेत अशी – कमलाक्षी

  दुष्काळात सापडलेले लोक – दुष्काळग्रस्त

   ऐकण्यास गोड लागणारे – कर्णमधुर

  दुसऱ्यावर अवलंबून असलेला – परावलंबी

   कष्ट करून जगणारे – कष्टकरी

   दुसऱ्यावर अवलंबून नसलेला – स्वावलंबी

  इच्छीलेली वस्तू देणारी गाय – कामधेनू

    दोन नद्या एकत्र मिळतात ते ठिकाण – संगम

  कार्य करण्यास सक्षम असलेला – कार्यक्षम

    देशाची सेवा करणारा – देशसेवक

    भाकरी करण्याची लाकडी परात – काठवत

  देवापुढे सतत जळणारा दिवा -नंदादीप

  मडकी बनवणारा -कुंभार

   दुसऱ्यावर उपकार करणारा – परोपकारी

  नेहमी खोडी काढणारा – खट्टयाळ

 धान्य साठवण्याची जागा – कोठार

   आपल्याबरोबर खेळात भाग घेणारा – खेळगडी

   नदीची सुरुवात होते ती जागा – उगम

  गावाभोवतालचा तट – गावकूस

    नदीतील खोलगट भागातील खोल पाणी – डोह

  गावाचा कारभार – गावगाडा

   नाटक लिहिणारा – नाटककार

  गुणांची कदर करणारा – गुणग्राहक

    होडी चालवणारा – नावाडी,नाखवा,नाविक

  नावाचा एकसारखा उच्चार – घोष

   नाटकात किंवा चित्रपटात काम करणारा – नट,अभिनेता

   मोठ्याने केलेले पाठांतर – घोकंपट्टी

   नेहमी घरात बसून राहणारा – घरकोंबडा

   गाडीच्या चाकांनी पडलेली वाट – चाकोरी

     पहाटेपूर्वीची वेळ – उष:काल

    मानवाच्या पापपुण्याचा हिशोब ठेवणारा यमाचा सेवक – चित्रगुप्त

    पाऊस मुळीच न पडणे -अवर्षण अनावृष्टी

    चिरकाल जगणारा – चिरंजीवी

     पायापासून डोक्यापर्यंत – आपादमस्तक

    चंद्राप्रमाणे मुख असणारी – चंद्रमुखी

    पायात जोडे न घातलेला – अनवाणी

     चार वेदांमध्ये पारंगत असणारा – चतुर्वेदी

    पायी जाणारा – पादचारी

   चार रस्ते एकत्र येतात ती जागा – चव्हाट

     पाहण्यासाठी आलेले लोक – प्रेक्षक

   सतत कोसळणारा पाऊस – झड

  पाण्यात राहणारे प्राणी – जलचर

   रिकामा हिंडणारा – टवाळखोर

    पुरामुळे ज्याचे नुकसान झाले असे लोक – पूरग्रस्त

    तोंडावर स्तुती करण्याचा गुण – तोंडपुजेपणा

   पूर्वी कधीही घडले नाही असे – अभूतपूर्व

   अतिशय नाजुक – तोळामासा

    प्रेरणा देणारा – प्रेरक

   जहाजांना दिशा दाखविणारा मनोऱ्यावरील दिवा – दिपस्तंभ

     फुकट भोजन मिळण्याचे ठिकाण – सदावर्त,अन्नछत्र

   दोन थड्या भरून वाहणारी नदी – दुथडी

  विनामूल्य पाणी मिळण्याचे ठिकाण – पाणपोई

    कुंजात विहार करणारा – कुंजविहारी

    बसगाड्या थांबण्याची जागा – बस-स्थानक

 अकस्मात घडून आलेला बदल – क्रांती

    बातमी आणून देणारा/देणारी – वार्ताहर

 आकाशात गमन करणारा – खग

  बातमी सांगणारा/सांगणारी – वृत्तनिवेदक /वृत्तनिवेदिका

  सापांचा खेळ करणारा – गारुडी

   भाषण करणारा – वक्ता

   चार पाय असणारे – चतुष्पाद

   मन/चित्त आकर्षित करणारा – मनोहर,चित्ताकर्षक,मनोवेधक चित्तवेधक

   सैन्याची चक्राकार केलेली रचना – चक्रव्यूह

   मालाचा साठा करून ठेवण्याची जागा – गुदाम,कोठार,वखार

  गावच्या कामकाजाची जागा – चावडी

   माकडाचा खेळ करून दाखवणारा – मदारी

चंद्रापासून येणारा प्रकाश – चांदणे

  मासे पकडणारा – कोळी

   त्वरित कृती करणारा – जहाल

   मूर्ती बनवणारा – मूर्तिकार

    जिवाला जीव देणारा – जिवलग

   मूर्तीची पूजा करणारा – मूर्तिपूजक

  नाणी तयार करण्याचा कारखाना – टंकसाळ

    मूर्तीची तोडफोड करणारा – मूर्तिभंजक

    तांब्याच्या पत्र्यावर कोरलेला लेख – ताम्रपट

   मोजता येणार नाही असे – अगणित,असंख्य

  दोन नद्यांमधील जागा – दुआब

    श्रेष्ठ ऋषि – महर्षी

  एक देश सोडून दुसऱ्या देशी जाणे – देशांतर

   मृत्यूवर विजय मिळवणारा – मृत्युंजय

सर्व दिशांना पांगलेले – दिगंतर

   योजना आखणारा – योजक

   उंचावरुन कोसळणारा पाणलोट – धबधबा

    रणांगणावर आलेले मरण – वीरमरण

   बिनचूक वजनाचा काटा – धारवाडी काटा

   रक्षण करणारा – रक्षक

   अपत्य नसणारा – निपुत्रिक

   रात्रीचा पहारेकरी – जागल्या

  नऊ दिवस टिकणारा ताप – नवज्वर

    राज्यातील लोक – प्रजाजन,रयत,प्रजा

   नवीन मतांचा पुरस्कार करणारा – नवमतवादी

   रोग्याची शुश्रूषा करणारी – परिचारिका

 ठरावीक काळानंतर प्रसिद्ध होणारे – नियतकालिक

    लग्नासाठी जमलेले लोक – वऱ्हाडी

   कशाचीही भीती नसणारा – निर्भय

   लढण्याची विद्या – युद्धकला

 ज्याला आकार नाही असा – निराकार

   लाखो रुपयाचा धनी – लक्षाधीश

  नाटकाच्या प्रारंभीचे स्तवन गीत – नांदी

    लिहिता – वाचता येणारा – साक्षर

  जगाचा नाश होण्याची वेळ – प्रलयकाळ

   लिहिता वाचता न येणारा – निरक्षर

   आधुनिक विचारांचा दृष्टिकोण असणारा – पुरोगामी

   लोकांचा आवडता – लोकप्रिय

   पिण्यास योग्य असलेला द्रवपदार्थ – पेय

   लोकांनी मान्यता दिलेला – लोकमान्य

   पाच वडांचा समूदाय असलेली जागा – पंचवटी

  लोकांचे नेतृत्व करणारा – लोकनायक

   चिखलात उगवलेले कमळ – पंकज

     वनात राहणारे प्राणी – वनचर

   लोकांच्या मदतीने चाललेले राज्य – प्रजासत्ताक

    डोंगरकपारीत राहणारे लोक – गिरिजन

  पिकांच्या दोन ओळींतील अंतर – पाथगी

    वाडवडिलांकडून मिळालेली – वाडीलोपार्जित

   साक्षात्कार झालेला – द्रष्टा

    विमान चालवणारा – वैमानिक

 पतीचा भाऊ – दीर

 व्याख्यान देणारा – व्याख्याता

  कापड बांधून मशाल तयार केलेला दिवा – दिवटी

    शत्रूकडील बातमी काढणारा – हेर

  जे साध्य करावयाचे आहे ते – ध्येय

   शत्रूला सामील झालेला – फितूर

  केवळ धर्मभेद करणारा – धर्मांध

  शिकारीसाठी उंच बांधलेला माळा – मचाण

   रात्री फिरणारा – निशाचर

   शेती करतो तो – शेतकरी

  एकाच गोष्टीचा नाद करणारा – नादिष्ट

  शोध लावणारा – संशोधक

  कसलीही अपेक्षा नसणारा – निरपेक्ष

    सतत काम करणारा – दिर्घोद्योगी

    पाण्याखालून चालणारी बोट – पाणबुडी

   सतत निंदानालस्ती करणारा – निंदक

   लोकांचे पुढारीपण करणारा – पुढारी

    समाजाची सेवा करणारा – समाजसेवक

    जुन्या मातांना चिकटून राहणारा – पुराणमतवादी

    सर्व इच्छा पूर्ण करणारी गाय – कामधेनू

   आईवडील नसलेला – पोरका

   सर्व इच्छा पूर्ण करणारा वृक्ष – कल्पवृक्ष

   पूर्वी जन्मलेला – पूर्वज

    संकट दूर करणारा – विघ्नहर्ता

   पाहण्यायोग्य अनेक वस्तू मांडलेली जागा – प्रदर्शन

  स्वतःची बुद्धी न वापरता सांगितले तेवढेच काम करणारा – सांगकाम्या

  ग्रंथात मागाहून घातलेला मजकूर – प्रक्षिप्त

   सिनेमाच्या कथा लिहिणारा – पटकथा लेखक

   पडक्या घराची मोकळी जागा – बखळ

   सुखाच्या मागे लागलेला – सुखलोलुप

 डोंगर पोखरून तयार केलेला रस्ता – बोगदा

  स्वर्गातील इंद्राची बाग – नंदनवन

  राजाची स्तुती करणारा – भाट

   स्वतः संपादन केलेली – स्वार्जित,स्वसंपादित

   दुसऱ्याच्या मनातील जाणणारा – मनकवडा

   स्वतः श्रम न करता खाणारा – ऐतखाऊ

   मुद्द्याला धरून असलेले – मुद्देसूद

   स्वतःच्याच फायद्याचा विचार करणारा – स्वार्थी

   मशाल धरणारा नोकर – मशालजी

    स्वतःबद्दल अभिमान असलेला – स्वाभिमानी

  यज्ञ करण्याची ठराविक जागा – यज्ञसूकर

  स्वतःबद्दल अभिमान नसलेला – स्वाभिमानशून्य

 नवऱ्या मुलाचा बाप – वरबाप

   दुसऱ्याला काहीही सहजगत्या देणारा – उदार,दिलदार

 चारही बाजूला पाणी असलेला भूप्रदेश – बेट

   स्वदेशाचा अभिमान असणारा – स्वदेशाभिमानी

   वारस नसलेला – बेवरसी

   स्तुती गाणारा – भाट

   निरर्थक गोष्टी किंवा गप्पा – भाकडकथा

   हत्तीला काबूत ठेवणारा – माहूत

   भांडण उकरून काढणारा – भांडकुदळ

   हरिणासारखे डोळे असणारी – मृगाक्षी,हरिणाक्षी,मृगनयना

   म्हातारपणी बुद्धीला झालेला विकार – म्हातारचळ

     हिंडून करायचा पहारा – गस्त

   लग्न झालेल्या मुलीच्या आई वडिलांचे घर – माहेर

   हिमालयापासून कन्याकुमारीपर्यंत – आसेतुहिमाचल

  डोक्यावर ओझे वाहून नेणारा – माथाडी

चरित्र लिहिणारा – चरित्रकार

ज्याचा थांग लागत नाही असा – अथांग

चार रस्ते एकत्र येतात ती जागा – चौक,चवाठा

न टाळता येणारे – अपरिहार्य

अनेकांमधून निवडलेले – निवडक

कधीही नाश न पावणारे – अविनाशी

चांदण्या रात्रीचा पंधरवडा – शुद्धपक्ष,शुक्लपक्ष

अनुभव नसलेला – अननुभवी

चित्रे काढणारा – चित्रकार

ज्याचा विवाह झाला नाही असा – अविवाहित

जमीनीखालचा गुप्त मार्ग – भुयार

अतिशय उंच असलेला – अत्युच्च

जमिनीवर राहणारे प्राणी – भूचर

एकाला उद्देशून दुसऱ्याला बोलणे – अन्योक्ती

जमीन व पाणी अशा दोन्ही ठिकाणी राहणारे प्राणी – उभयचर

पायात पादत्राणे न घालता – अनवाणी

ज्याची किंमत होऊ शकत नाही असे – अनमोल

जादूचे खेळ करून दाखवणारा – जादूगार

कोणाचाही आधार नाही असा – अनाथ

ज्याला आईवडील नाहीत असा – पोरका,अनाथ

अन्न देणारा -अन्नदाता

   ज्याच्या हातात चक्र आहे असा – चक्रपाणि,चक्रधर

   तुलना करता येणार नाही असे – अतुलनीय

   ज्याला मरण नाही असा – अमर

    ज्याला सीमा नाही असे – असीम

 ज्याला कोणीही शत्रू नाही असा – अजातशत्रू

   विषयाला सोडून बोलणे – अप्रस्तुत

    ज्याला लाज नाही असा – निर्लज्ज

     मोफत जेवण मिळण्याचे ठिकाण – अन्नछत्र

     ज्याचा तळ लागत नाही असा – अथांग

    संपूर्ण शरीरभर किंवा पायापासून डोक्यापर्यंत – आपादमस्तक

   ठराविक काळाच्या अंतराने प्रसिद्ध होणारे – नियतकालिक

अनेक बाबींवर एकाच वेळी लक्ष ठेवणारा – अष्टावधानी

  सर्वात शेवटी जन्मलेला -अनुज

   अरण्याचा राजा – वनराज

  देवलोकातील सुंदर स्त्रिया – अप्सरा

  अरण्याची शोभा – वनश्री

   घरी पाहुणा म्हणून आलेला – अतिथि

   अपेक्षा नसताना घडलेली गोष्ट – अनपेक्षित

 आवरता येणार नाही असे – अनावर

   अस्वलाचा खेळ करणारा – दरवेशी

 कधीही नाश न पावणारा – अविनाशी

 आपल्या लहरी प्रमाणे वागणारा – स्वच्छंदी

 ज्याला काशाचीच उपमा देता येणार नाही असे- अनुपम

 आग विझवणारे यंत्र – अग्निशामक यंत्र

वर्णन करता येणार नाही असे – अवर्णनीय

इनाम म्हणून वंशपरंपरागत मिळालेली जमीन – वतन

ज्याचा विसर पडणार नाही असा – अविस्मरणीय

ईश्वर आहे असे मानणारा – आस्तिक

लहान मुलाला झोपण्यासाठी गायिलेले गाणे – अंगाईगीत

ईश्वर नाही असे मानणारा – नास्तिक

थोडक्यात समाधान मानणारा – अल्पसंतुष्ट

उंचावरून पडणारा पाण्याचा प्रवाह – धबधबा

स्वतःच्या फायद्याचे पाहणारा – अप्पलपोटा

ऐकायला व बोलायला न येणारा – मूकबधिर

ज्यास कोणीही शत्रू नाही असा – आजातशत्रू

भाषण ऐकणारे – श्रोते

ज्यास कोणीही जिंकू शकत नाही असा – अजिंक्य

अंग राखून काम करणारा – अंगचोर

निराश्रितांचा सांभाळ करणारी संस्था – अनाथाश्रम

कथा सांगणारा – कथेकरी

पूर्वी कधीही न घडलेले – अभूतपूर्व

कथा लिहिणारा – कथाकार,कथालेखक

 पूर्वी कधीही न ऐकलेले – अश्रुतपूर्व

कल्पना नसताना आलेले संकट – घाला

कोणाच्याही पक्षात सामील न होणारा – अपक्ष

कधीही जिंकला न जाणारा – अजिंक्य

नेत्याचे अनुकरण करणारे – अनुयायी

कर्तव्याकडे पाठ फिरवणारा – कर्तव्यपराङमुख

पडदा दूर करणे – अनावरण

कर्तव्य पार पाडण्यात तत्पर असणारा – कर्तव्यदक्ष

न कळण्यासारखे – अनाकलनीय

कसलीच इच्छा नसलेला – निरिच्छ

हत्तीला वश करण्याचे साधन – अंकुश

कष्ट करून जगणारा,श्रमांवर जगणारा – श्रमजीवी,कष्टकरी

ज्याला कधीही म्हातारपण येत नाही असा – अजर

कविता करणारा / रचणारा – कवी

स्वच्छ,गार पाणी ठेवण्याची जागा – आबदारखना

गाणे गाणारा – गायक

लग्नात द्यावयाची भेट – आहेर

कविता करणारी – कवयित्री

मनाला आल्हाद देणाराआल्हाददायक

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Back To Top